Panax ginseng: van traditionele geneeskunde naar nu

Wat is Panax ginseng?

Panax ginseng behoort tot de plantenfamilie Araliaceae en groeit van nature in bergachtige bossen in Korea, Noord-China en delen van Rusland. Binnen het geslacht Panax bestaan elf verschillende soorten, waarvan Panax ginseng de meest onderzochte is.¹

De naam ‘Panax’ werd in de 18e eeuw bedacht door de botanicus Carl Linnaeus en komt uit het Grieks, waar het ‘alles genezend’ betekent. Het woord ‘ginseng’ is afkomstig uit het Chinees en verwijst naar de wortel, die qua vorm vaak doet denken aan een menselijk lichaam.¹

Bij Panax ginseng draait het vooral om de wortel. Na de oogst wordt deze op verschillende manieren verwerkt, wat leidt tot diverse soorten ginseng met elk hun eigen eigenschappen en toepassingsgebieden.

Traditioneel gebruik van Panax ginseng & nu

In China gebruikten ze Panax ginseng al meer dan 2000 jaar in de traditionele geneeskunde. In oude geschriften wordt de wortel beschreven als een tonicum, een middel dat het lichaam zou versterken en helpen herstellen. Maar het kruid stond ook al in “Shen Nong’s Pharmacopoeia”, de klassieke Chinese kruidenleer, uit 196 na Christus. En Li Shizhen had het in 1596 over ginseng als “superieur tonicum”.¹

Ginseng werd toen gezien als een middel dat rust kon brengen en tegelijk energie kon geven. Eeuwenlang was de wortel zeer geliefd in China en Korea, waar er ook intensief mee werd gehandeld, onder andere met Japan. De teelt in Korea zou zelfs al rond 11 v.Chr. zijn begonnen.¹

Vandaag de dag wordt Panax ginseng wereldwijd gebruikt, in meer dan 35 landen. De wortel is verkrijgbaar als thee, capsule, poeder of extract. In Zuid-Korea kreeg rode ginseng in 2004 zelfs een officiële erkenning als functioneel voedingsmiddel.¹

De verschillende soorten Ginseng

Wanneer je ginseng koopt, kom je verschillende benamingen tegen: Koreaanse ginseng, rode ginseng, Amerikaanse ginseng. Die namen betekenen niet altijd hetzelfde. Soms verwijzen ze naar de plantsoort, en soms naar de manier waarop de wortel is verwerkt na de oogst.

Koreaanse ginseng en rode ginseng

Koreaanse ginseng is in feite gewoon Panax ginseng en wordt wereldwijd het meest gebruikt. Uit deze wortel ontstaan twee varianten: witte en rode ginseng. Witte ginseng wordt verkregen door de wortel te schillen en in de zon te drogen, terwijl rode ginseng wordt gemaakt door de verse, ongeschilde wortel eerst te stomen en daarna te drogen. Het verandert onder andere de samenstelling van de wortel en maakt hem veel langer houdbaar – soms wel tot twintig jaar.¹

Siberische ginseng

Siberische ginseng heet officieel Eleutherococcus senticosus, een andere plantensoort die niet tot het Panax‑geslacht hoort en daarom strikt genomen geen echte ginseng is. Deze ‘ginseng’ heeft dan ook een hele andere samenstelling aan werkzame stoffen dan Panax ginseng.¹

Amerikaanse ginseng

Amerikaanse ginseng vind je in de VS en Canada. De Latijnse naam van deze soort is Panax quinquefolius. Deze ginseng valt onder het geslacht Panax, maar heeft een andere verhouding werkzame stoffen vergeleken met Koreaanse ginseng. Deze bevat ongeveer twee keer zoveel van bepaalde werkzame stoffen die we verderop bespreken.^1,2

Welke bioactieve stoffen maken Panax ginseng zo bijzonder?

Ginsenosides

Ginsenosiden behoren tot de saponinen, een groep natuurlijke plantenstoffen die in veel gewassen voorkomt.¹ Binnen Panax ginseng zijn deze verbindingen het meest onderzocht, omdat ze grotendeels verantwoordelijk lijken voor de werking van de wortel. Tot nu toe zijn er al meer dan 200 verschillende ginsenosiden geïdentificeerd.²

Die ginsenosides worden weer ingedeeld in twee groepen, op basis van hun chemische structuur. Je hebt de protopanaxadiol-groep en de protopanaxatriol-groep. Klinkt ingewikkeld, maar het komt erop neer dat elke groep zijn eigen ginsenosides heeft. Rb1, Rb2, Rc en Rd vallen onder protopanaxadiol. Rg1, Re en Rf horen bij protopanaxatriol.³

In laboratoriumstudies koppelen onderzoekers ginsenosides aan antioxidatieve eigenschappen en effecten op de immuunrespons. Vooral Rb1 en Rg1 komen vaak terug in studies naar celbescherming.³ De lange termijn effecten van het gebruik van Panax ginseng moeten echter nog worden onderzocht.

Vitamines en mineralen

In de wortel van ginseng vind je ook voedingsstoffen die je via je dagelijkse voeding binnenkrijgt. Denk aan verschillende B-vitamines en choline, maar ook spoorelementen zoals zink, koper, magnesium, calcium, ijzer en mangaan.^1,3 Al spelen ze een minder prominente rol in onderzoek naar Panax ginseng.

Polysachariden

Daarnaast tref je in de ginsengwortel polysachariden aan. Dat zijn lange ketens van suikermoleculen die je in veel planten terugvindt.^1,3 Deze worden in verband gebracht met een mogelijke ondersteuning van het immuunsysteem en studies laten op dit vlak ook veelbelovende resultaten zien.⁴ Toch blijft het lastig om precies vast te stellen welke stoffen verantwoordelijk zijn voor deze effecten, omdat zowel de ginsenosiden als de polysachariden – of juist de combinatie van beide – kunnen bijdragen aan de waargenomen werking van ginseng.

Kan ginseng bijwerkingen hebben?

Panax ginseng wordt door de meeste mensen goed verdragen. In onderzoek is de veiligheid van Panax ginseng uitgebreid bekeken. Uit meerdere overzichtsstudies blijkt dat er geen ernstige bijwerkingen zijn gemeld.^4,5 Mogelijke klachten waren bovendien mild en tijdelijk.⁵ Wel is er discussie over interactie met medicijnen.^4,5 Gebruik je medicijnen, dan is het hoe dan ook verstandig om met een arts te overleggen voordat je ginseng gaat gebruiken.

Tot slot: Panax ginseng binnen een gezonde leefstijl

De interesse in Panax ginseng is niet nieuw. Deze wortel heeft een lange geschiedenis binnen de traditionele kruidenleer en blijft ook vandaag de dag onderwerp van wetenschappelijk onderzoek. Wie het zelf wil proberen, kan bijvoorbeeld beginnen met ginseng thee. Zo kan Panax ginseng een waardevolle aanvulling zijn op een gezond en gevarieerd voedingspatroon.

Meer advies nodig over kruiden?

Onze productadviseurs beantwoorden graag al jouw vragen en geven gratis advies op maat.

Vraag gratis advies aan

Britt

Lead Customer Care